nov
De heilige Christoffel (Christophorus, “Christusdrager”) was volgens de overlevering een reus die een kind over een rivier droeg. Halverwege werd het kind zo zwaar alsof hij de hele wereld droeg: het was Christus zelf. Christoffel stierf als martelaar in de derde eeuw. Hij is de beschermheilige van reizigers, en daarom dragen mensen zijn medaille onderweg, in de auto of aan een ketting. Zijn feestdag is 25 juli.
Wie was Sint-Christoffel?
| Naam | Christophorus (Grieks: “hij die Christus draagt”), in het Nederlands Christoffel |
| Leefde | Derde eeuw, volgens de overlevering in Lycië (het zuiden van het huidige Turkije) |
| Gestorven | Als martelaar, traditioneel onder keizer Decius (rond 250) |
| Feestdag | 25 juli |
| Beschermheilige van | Reizigers, chauffeurs, schippers, pelgrims; de stad Roermond |
| Herkenbaar aan | Een grote man met een staf die een kind op zijn schouder door het water draagt |
De legende: het kind dat de wereld woog
Het bekendste verhaal over Christoffel staat in de Legenda Aurea, een verzameling heiligenlevens die de dominicaan Jacobus de Voragine rond 1260 schreef. Christoffel heette daarin eerst Reprobus. Hij was een reus die alleen de machtigste heer van de wereld wilde dienen. Hij diende een koning, tot hij merkte dat die bang was voor de duivel. Toen diende hij de duivel, tot hij merkte dat die bang was voor een kruis langs de weg. Zo hoorde hij over Christus.
Een kluizenaar raadde hem aan Christus te dienen door mensen over een gevaarlijke rivier te dragen. Op een nacht vroeg een klein kind hem om overgezet te worden. Midden in de stroom werd het kind steeds zwaarder. Aan de overkant zei het kind: “Je hebt niet alleen de wereld gedragen, maar ook Hem die de wereld gemaakt heeft.” Vanaf dat moment heette de reus Christophorus: Christusdrager.
De legende is geen geschiedschrijving, maar een verhaal met een boodschap: wie anderen helpt, draagt Christus zelf (vergelijk Matteüs 25:40, “Voor zoveel gij dit een van deze Mijn minste broeders gedaan hebt, zo hebt gij dat Mij gedaan”).
Wat weten we historisch over Christoffel?
Eerlijk gezegd: weinig. Er was al vroeg een verering van een martelaar Christophorus in het oosten van het Romeinse rijk, en in de middeleeuwen werd hij in heel Europa geliefd. Veel kerken kregen een grote muurschildering van Christoffel tegenover de ingang. Men geloofde in die tijd dat wie Christoffel zag, die dag beschermd was tegen een plotselinge dood. Christoffel hoort ook bij de Veertien Heilige Noodhelpers, een groep heiligen die vooral in Duitsland en de Nederlanden om hulp werd aangeroepen.
Omdat de historische gegevens zo mager zijn, haalde de Kerk zijn feest in 1969 van de algemene kalender. Daarmee is hij geen “afgeschafte” heilige: hij staat nog steeds in het Romeins Martyrologium op 25 juli en mag overal vereerd worden.
Christoffel in Nederland
- Roermond: de kathedraal van het bisdom heet Sint-Christoffelkathedraal, en Christoffel is de patroonheilige van de stad. Hoog op de toren staat sinds 1957 een beeld van de heilige.
- In de auto: een Christoffelplaatje op het dashboard of een medaille aan de spiegel was decennialang een vertrouwd beeld in katholieke gezinnen.
- Op reis: pelgrims, chauffeurs en schippers dragen zijn medaille als ze onderweg zijn. Ook vakantiegangers krijgen hem mee voor een lange reis.
Waarom draag je een Christoffelmedaille?
Een Christoffelmedaille is geen talisman die ongelukken voorkomt. Katholieken dragen hem als een stille vraag om voorspraak: “Sint-Christoffel, bid voor ons onderweg.” Tegelijk herinnert hij aan de les van de legende: je bent zelf ook een Christusdrager, als je met zorg voor anderen onderweg bent. Een medaille laten zegenen door een priester is gebruikelijk, maar niet verplicht. Lees meer over heiligenmedailles en patroonheiligen in ons lexicon.
Een eenvoudig gebed voor onderweg
Er bestaat geen verplicht “officieel” Christoffelgebed. Je kunt in je eigen woorden bidden, bijvoorbeeld zo:
Gebed voor onderweg
Heer Jezus, U bent met mij onderweg. Bescherm mij en allen die met mij op weg zijn. Geef mij een rustig hoofd en een oplettend hart, en breng ons veilig thuis. Heilige Christoffel, bid voor ons. Amen.
Een Christoffelmedaille kiezen
- Voor elke dag aan een ketting: een medaille van edelstaal roest en verkleurt niet, ook niet als je hem altijd draagt, zoals de Sint-Christoffel medaille ketting.
- Voor hem: een iets grotere, stevige medaille aan een langere ketting (50 tot 60 centimeter), zoals de Sint-Christoffel medaille voor heren.
- Als cadeau: voor iemand die net zijn rijbewijs heeft, op wereldreis gaat, gaat studeren in een andere stad of veel voor zijn werk rijdt. Een kaartje met het gebed hierboven maakt het compleet.
Bekijk alle heiligenmedailles.
Veelgestelde vragen
Wanneer is de feestdag van Sint-Christoffel?
Op 25 juli. Sinds de herziening van de kalender in 1969 staat zijn feest niet meer op de algemene kalender van de Kerk, maar het mag plaatselijk gevierd worden, zoals in Roermond.
Is Sint-Christoffel nog wel een heilige?
Ja. In 1969 werd zijn feestdag van de algemene kerkelijke kalender gehaald, omdat er historisch weinig over hem bekend is. Hij is daarmee niet “afgeschaft”: hij staat nog steeds in het Romeins Martyrologium en mag vereerd worden.
Waarvan is Sint-Christoffel de beschermheilige?
Van reizigers, chauffeurs, schippers, pelgrims en iedereen die onderweg is. In Nederland is hij ook de patroonheilige van de stad Roermond, waar de kathedraal van het bisdom aan hem is toegewijd.
Mag je als protestant een Christoffelmedaille dragen?
De verering van heiligen is vooral een katholieke en orthodoxe traditie. Protestanten bidden niet tot heiligen, maar sommigen dragen de medaille wel als herinnering aan het verhaal: Christus dragen in je dagelijks leven.
Waar hang ik een Christoffelmedaille in de auto?
Veel mensen hangen hem aan de achteruitkijkspiegel of plakken een plaquette op het dashboard. Let erop dat niets je zicht belemmert. Je kunt de medaille ook gewoon aan een ketting dragen of aan je sleutelbos hangen. Bekijk ook onze christelijke sieraden.
Aayli is de naam waaronder de redactie van Crux Pretiosa schrijft. We controleren gebeden, data en betekenissen in betrouwbare bronnen. Zie je een fout? Mail ons via contact@cruxpretiosa.nl. Meer over Aayli
- Jacobus de Voragine, Legenda Aurea (ca. 1260), hoofdstuk over de heilige Christophorus
- Paulus VI, motu proprio Mysterii Paschalis (14 februari 1969) en de herziene Romeinse kalender van 1969
- Romeins Martyrologium, 25 juli
- Bisdom Roermond, Sint-Christoffelkathedraal Roermond